Przeciwdziałenie mobbingowi

Mobbing stanowi w obecnym czasie najpoważniejszą bodajże patologię środowiska pracy, której ciężkie konsekwencje ponoszą indywidualnie zarówno pracownicy jak i cała organizacja, w której wspomniany model zachowań występuje. W związku z powyższym, uznając wagę problemu, polski ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu w 2004 roku do Kodeksu Pracy normatywnego zapisu obowiązku przeciwdziałania mobbingowi, który znalazł swoje miejsce expressis verbis w treści przepisu art. 94 3 § 1 Kodeksu Pracy.

W związku z wspomnianym unormowaniem pracodawca jest obowiązany podejmować konkretne i skuteczne działania zmierzające do zapobiegania zjawisku mobbingu w zakładzie pracy lub wyeliminowania już istniejącej patologii. Warto zwrócić uwagę na koncentrację przepisu na skutku, jaki może wystąpić, nie zaś na zachowaniu przez pracodawcę wyłącznie staranności w przeciwdziałaniu wspomnianej patologii: w przypadku zgłoszenia w ramach drogi sądowej przez pokrzywdzonego dręczeniem pracownika roszczenia z tytułu stosowania mobbingu, pracodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą w miejsce sprawcy, nawet, jeżeli osoba pracodawcy i sprawcy nie pokrywają się. Sytuacja taka stanowi klasyczny przykład odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.

Zapobieganie stosowaniu mobbingu w miejscu pracy ponosi za sobą również szereg pozytywnych konsekwencji organizacyjnych, o których warto pamiętać- są one związane przede wszystkim z wizerunkiem firmy, często również medialnym:

  • badania wykazały, iż zakłady, w których zjawisko mobbingu nie istnieje są kojarzone w sposób jednoznacznie pozytywny, co jest projektowane na takie sfery, jak wizerunek właściciela/kierownictwa jednostki organizacyjnej, a także firmy i marki;
  • opinia pracowników o firmie skutecznie przeciwdziałającej mobbingowi jest przychylna pracodawcy- atmosfera pracy oceniana jest wysoko, zaś style kierowania utożsamiane są z nurtami liberalnymi, demokratycznymi i egalitarnymi;
  • w przedsiębiorstwach znanych z dobrej atmosfery pracy (a zatem pozbawionej patologii) chętniej i liczniej ubiegają się o zatrudnienie kandydaci na pracowników, co tworzy komfortową dla pracodawcy sytuację umożliwiającą selekcjonowanie kadry; badania społeczne wykazują również, iż pracownicy takich firm są bardziej lojalni;
  • z badań przeprowadzonych przez MOP wynika, iż stopień efektywności pracownika jest niemal wprost proporcjonalny do jego satysfakcji zawodowej. Należy zatem wnioskować, iż w środowiskach pracy pozbawionych uciążliwych dla pracownika patologii efektywność świadczonej pracy będzie wysoka;

W celu uniknięcia przez pracodawcę negatywnych skutków organizacyjnych i ekonomicznych związanych z wystąpieniem w podległym mu środowisku zakładowym mobbingu, a także uzyskania przez benefitów płynących z właściwej kultury organizacyjnej, sugeruje się wieloobszarowe oddziaływania nakierowane głównie na prewencję zjawiska.

Do obszarów działań na rzecz przeciwdziałania mobbingowi prowadzoną przez Centrum Antymobbingowe zaliczyć należy przede wszystkim:

  • sferę diagnostyczną - pozwala na rozpoznanie występowania zjawiska mobbingu w instytucji, skali jego ewentualnego natężenia oraz częstotliwości występowania, lub też - w przypadku braku przesłanek- określenia istniejących bądź potencjalnych zagrożeń, które dotykają lub mogą dotknąć daną instytucję. Właściwe postawienie diagnozy pozwala na racjonalne zaplanowanie działań prewencyjnych, zaradczych lub sanujących. W tym celu Centrum Antymobbingowe Akkom dysponuje szeregiem standaryzowanych testów służących do rozpoznawania zjawiska. Oferujemy również przygotowanie testów, wywiadów i badań dopasowanych dokładnie do specyficznych potrzeb naszego klienta, z uwzględnieniem odmienności środowiskowych, społecznych oraz normatywnych.
  • sferę ogólnoorganizacyjną - w jej zakresie wyróżnić należy istotne elementy ZZL, takie jak kształtowanie kultury organizacji, stosowanie i promowanie konstruktywnych stylów kierowania, budowanie systemu przepływu informacji wewnątrz przedsiębiorstwa, sprzyjanie kształtowaniu się więzi pomiędzy pracownikami, promowanie zachowań zgodnych z zasadami współżycia społecznego i etyką, planowanie działań, egzekwowanie przyjętych rozwiązań organizacyjnych. W przedmiotowym zakresie Centrum Antymobbingowe Akkom proponuje państwu szkolenia związane z powyższym zakresem tematycznym, zaś w szczególności dotyczące zarządzania zasobami ludzkimi, stylami kierowania oraz budowaniem kultury informacyjnej.
  • sferę oddziaływań przy pomocy instrumentów prawnych - głównie z zakresu prawa pracy, takich jak: tworzenie jasnych regulaminów i procedur opartych na demokratycznych założeniach, konstruowanie jasnych systemów wynagradzania i promocji pracownika opartych na zasadzie równości, tworzenie komisji rozjemczych i prewencyjnych, racjonalne stosowanie systemu kar porządkowych w oparciu o rzetelne i transparentne postępowanie dowodowe. Centrum Antymobbingowe Akkom oferuje przygotowanie regulaminów, okólników i regulacji w zakresie komisji antymobbingowych i pojednawczych dopasowanych do realiów organizacji. Ponadto polecamy szkolenia z zakresu określonych elementów prawa pracy, takich jak: odpowiedzialność pracodawcy i pracownika, komisje pojednawcze czy stosowanie kar porządkowych.
  • sferę edukacyjną - zawiera się w niej prowadzenie szkoleń informacyjnych dla pracowników i kadry kierowniczej, szkolenia dla komisji rozjemczych i prewencyjnych (antymobbingowych) oraz szeregu szkoleń miękkich (np. z zakresu zapobiegania i rozwiązywania konfliktów, przeciwdziałania i rozładowywania stresu, mediacji), przygotowanie materiałów do samoszkolenia dla pracowników. Centrum Antymobbingowe Akkom specjalizuje się w szczególności w działalności dydaktycznej z zakresu przeciwdziałania mobbingowi oraz przygotowywaniem materiałów do samoszkolenia dla pracowników.
  • sferę adytu - zawiera ona kontrolę prawidłowego wykonywania czynności z zakresu pozostałych sfer, w tym prowadzenie wewnętrznych postępowań sprawdzających i wyjaśniających. Centrum Antymobbingowe Akkom prowadzi również usługi z zakresu oceny realizacji wprowadzonych uprzednio programów antymobbingowych oraz innych inplementowanych rozwiązań.
  • sferę ekspertyz - jej zakres dotyczy zasięgnięcia zewnętrznych porad eksperckich, zmierzających do budowy lub implementacji nowych, skutecznych rozwiązań, a także rozwiązywania konkretnych lub abstrakcyjnych (potencjalnych) problemów związanych z patologiami środowiska pracy. Na życzenie klienta Centrum Antymobbingowe Akkom prowadzi zindywidualizowane ekspertyzy oraz porady zarówno dla klientów instytucjonalnych jak i indywidualnych.
  • Niezwykle ciekawym, autorskim narzędziem Centrum Antymobbingowego Akkom nakierowanym na przeciwdziałanie mobbingowi, jest Ramowy Program Antymobbingowy (RPA). Skuteczność tego rozwiązania pozostającego na skraju wszystkich wymienionych sfer prewencji antymobbingowej, została potwierdzona poprzez wdrożenie RPA w obsługiwanych instytucjach.